Um vefinn

Áreiðanleiki: lestu þetta

Skýringarnar hér eru ekki allar jafn traustar, og við merkjum muninn í stað þess að fela hann. Hver skýring ber eitt af þremur merkjum:

• Staðfest: greining byggð á orðabók sem vitnað er í, eða skýring skrifuð í höndunum. 1.618 nöfn (31%).
• Líkleg: orðasafnið réð við nafnið en greiningin er ekki fullviss. 480 nöfn (9%).
• Óstaðfest: tekið saman af gervigreind eftir leit á vefnum. Hverri slíkri skýringu fylgir slóð á heimildina sem hún byggir á, en enginn nafnfræðingur hefur yfirfarið hana. 1 nöfn (0%).

3.069 nöfn (59%) hafa enga skráða merkingu. Við kjósum að segja það frekar en að búa til skýringu.

Þetta er ekki fræðirit. Ef nafn skiptir þig máli (til dæmis ef þú ert að velja nafn á barn) er rétt að fletta því líka upp í Nöfnum Íslendinga eftir Guðrúnu Kvaran og Sigurð Jónsson, sem er ítarlegasta heimildin um íslensk mannanöfn.

Af hverju gervigreindin leitar en giskar ekki

Fyrri útgáfa af þessum vef lét gervigreind skrifa skýringar eftir minni. Það er varhugavert: fyrir nafn sem enginn hefur skrifað um skilar slíkt kerfi ekki auðu heldur sennilega hljómandi skýringu, og sjálfsmat líkansins á eigin óvissu grípur það ekki.

Núna leitar gervigreindin á vefnum og verður að skila slóð á heimild fyrir hverju nafni. Skýring sem kemur án heimildar er einfaldlega felld niður. Þess vegna eru mörg nöfn hér án merkingar. Það þýðir að við fundum ekkert um þau, ekki að við höfum ekki reynt.

Hvernig greiningin virkar

Íslensk nöfn eru að miklu leyti samsett: Þórbjörg er Þór + björg, Guðrún er guð + rún. Við höfum byggt orðasafn með 249 nafnliðum þar sem hver liður hefur merkingu, heimild og flokka. Nafn er greint með því að fletta liðunum upp, og af því að liðirnir bera flokkana þarf ekki að merkja hvert nafn handvirkt.

Greiningin þarf að ráða við beygingarendingar (Guðmundur er guð + mund + -ur), u-hljóðvarp (björn en Bjarnheiður) og samlögun (Halldór er hall + Þór, Eiríkur er eir + ríkur). Þegar hún ræður ekki við nafnið er betra að segja það en að giska.

Um trúarflokkana

Flokkurinn Trúarbrögð skiptist í norræna trú, kristni, gyðingdóm og íslam. Nafn getur tilheyrt fleiri en einum þeirra, og gerir það oft.

Nöfn af hebreskum uppruna eru merkt bæði gyðingdómi og kristni. Abraham, Sara, Davíð og Daníel eru hebresk að uppruna, en þau bárust til Íslands með kristninni en ekki með gyðinglegu samfélagi. Hvort tveggja er satt og parið segir meira en annað hvort eitt og sér. Nöfn eins og Abraham, Adam, Sara og Ísak eru auk þess sameiginleg öllum þremur eingyðistrúarbrögðunum.

Íslamski flokkurinn er vísvitandi þröngur. Nöfn sem eru algeng í múslimskum löndum en eiga sér grískan eða persneskan uppruna (Sofía, Arman) eru ekki merkt þar, því merkingin væri villandi.

Þessi flokkun er handunnin og byggir á uppruna nafnsins, ekki á trú þeirra sem bera það. Fólk af öllum trúarbrögðum og engum ber þessi nöfn.

Listinn þinn

Nöfnin sem þú setur á listann eru geymd í vafranum þínum og send hvergi. Við höldum enga notendaskrá og setjum engar mælingakökur. Ef þú vilt senda listann á einhvern annan býr Deila listanum til hlekk sem inniheldur nöfnin. Sá sem opnar hann fær að velja hvort hann bætir þeim við sinn eigin lista.

Heimildir

• Mannanafnaskrá: 5.836 nöfn frá Þjóðskrá Íslands og mannanafnanefnd, sótt gegnum island.is.
• Beygingar: 3.720 nöfn úr Beygingarlýsingu íslensks nútímamáls (BÍN). Rétthafi er Stofnun Árna Magnússonar í íslenskum fræðum. Gögnin eru notuð samkvæmt CC BY-SA 4.0.
• Fjöldi þeirra sem bera nafnið: Þjóðskrá Íslands, gegnum þjónustuna á bak við „Hversu margir heita nafninu?“. Tölurnar ná til allra nafna, líka þeirra sem aðeins einn ber, og fylgja hverju nafni frá 2004 til dagsins í dag. Sætistalan er reiknuð af okkur út frá þessum tölum, því engin heimild raðar öllum nöfnum.
• Merkingar liða: Geir T. Zoëga, A Concise Dictionary of Old Icelandic (1910) og Cleasby & Vigfusson, An Icelandic-English Dictionary (1874). Bæði rit eru komin úr höfundarrétti.

Um tölurnar

Tölur um fjölda miðast við skráð lögheimili á Íslandi og eru taldar í tvennu lagi: hversu margir bera nafnið sem eiginnafn og hversu margir sem annað nafn. Sum nöfn eru margfalt algengari í seinna sætinu en því fyrra, svo báðar tölur eru sýndar og lagðar saman.

Áður studdumst við tölur Hagstofu Íslands, en þær ná aðeins til um hundrað algengustu nafna hvors kyns. Þjóðskrártölurnar ná til allra nafna og því gátum við hætt að sýna eyður þar sem nafn var einfaldlega of fágætt til að komast á lista.

Villur og ábendingar

Ef þú sérð ranga skýringu viljum við endilega vita af því, sérstaklega ef þú getur bent á heimild. Handskrifaðar leiðréttingar ganga framar öllu öðru í gagnasafninu.